La hipnopedia propone el aprender incoscientemente escuchando la materia mientras dormimos

A hipnopedia. Avisámosvos, isto non é un mundo feliz… por agora.

Gravas unha clase en audio, ou a ti mesmo lendo os apuntamentos, e poscho mentres dormes. Ao día seguinte, o coñecemento, non se sabe como, deixou pouso na túa memoria, sendo un pouco máis sabio que o día anterior, e aínda máis importante, estudando sen esforzo e tempo. Sería marabilloso, verdade? Pero a vida non é un capítulo dos Simpson, e aínda que a hipnopedia funciona, non é o milagre que estades a esperar a noite antes do exame.

Aprender mentres dormes. A realidade

A crenza na utilidade desta alternativa forma de estudo está moi xeneralizada, aínda que non chega a ser probada por moita xente. Isto, sen dúbida, ten moito que ver con certas falsas relacións que se establecen entre conceptos, e neste caso particular estariamos a falar dunha forma optimizada de estudo, a técnica pomodoro, que establece que os conceptos estudados asimílanse mellor se intercalamos 25 minutos de estudo con 5 minutos de descanso e relaxación.
Neste caso, a hipnopedia foi utilizada desde os seus inicios (obviando á obra mestra de Huxley) como escusa para vendernos casetes para aprender idiomas sen esforzo. Os resultados eran claros: aínda que podería chegar a producirse un mínimo de beneficio ao ser capaz de lembrar unha pequena parte do escoitado durante o soño, estas ideas non poderían ser consideradas aprendizaxe debida á súa inconexión e coherencia. Dito doutra maneira, poderiamos reter algo, pero non ser capaz de aplicalo ao non formar parte dun conxunto de coñecemento.
A hipnopedia propón o aprender incoscientemente escoitando a materia mentres durmimos

Aplicando a ciencia á “ciencia”

Tratando de buscar unha mellora no proceso, os estudos repetíronse ao longo dos últimos anos con resultados que difiren; mentres algúns dan pé á esperanza, outros parecen empeñados en quitárnola.
Así, no primeiro grupo poderiamos incluír os de Jan Born, partindo da teoría de que a consolidación da memoria ocorre durante oscilacións específicas e lentas de actividade eléctrica, descubriu que podía amplificar estes sinais usando estimulación transcraneal de corrente directa. Para que nos entendamos, dar unha pequena corrente eléctrica a través do cranio mentres o proceso de aprendizaxe inconsciente ten lugar. Este primigenio experimento tivo percorrido, tratando de facer esa estimulación menos invasiva, tendo como última evolución un casquete de eléctrodos que mide a actividade neuronal que traballa en conxunto cuns auriculares que reproducen sons en sincronía coas ondas cerebrais.
Se nun futuro se desarolla unha optimizada hipnopedia, imaxes como esta estarán obsoletas
Entrando no terreo das conclusións, Born establece que “se profunda o soño de ondas lentas e faise máis intenso”, facendo así “(…) máis natural (…) conseguir que o sistema entre en ritmo”.
Pero non todos os estudos obteñen conclusións tan consensuadamente positivas para coa hipnopedia. Así, os investigadores do Weizmann Institute, en base a un experimento realizado, sosteñen, de maneira xeneralizada, que aínda que é posible cambiar certas actitudes durante o día grazas á aprendizaxe nocturna, isto é realizado dunha maneira mecánica. Explicámolo en detalle: o experimento contou cun grupo de homes, aos que, mentres durmían, estimulóuselles cun ton sonoro, acompañado dun cheiro característico. Nunha fase posterior do experimento, o cheiro foi retirado, quedando unicamente o son. Os homes reaccionaban da mesma maneira que na primeira fase, olisqueando o aire, a pesar de que o sinal recibido non era olfativa.
Así, a conclusión, que para algún dos seus integrantes foi positiva (é posible aprender de maneira inconsciente), para a maioría era simplemente unha reacción condicionada a un estímulo. Así, o líder do grupo, o profesor Noam Sobel, indica como punto fundamental que todos os participantes no experimento non lembraban nada do ocorrido ao espertarse, nin eran conscientes do que ocorrera, a pesar de que a conduta seguía estando presente. Había unha aprendizaxe, se, pero non de forma consciente, polo que non cabía a súa aplicación a disciplinas que precisasen de reflexión, aínda que se abría a porta ao seu uso como tratamento para adiccións ou malos hábitos, nunha sorte de terapia conductual inconsciente.
Pero dentro dos investigadores houbo unha voz discordante que atribuíu un maior éxito ao experimento, e aínda máis importante, un gran futuro á hipnopedia. Anat Arzi considera “demostrar que aprender durante o soño é posible. Agora trátase de establecer onde se atopan os límites, e que tipo de información pode ser procesada e cal non”.
O seguinte paso por parte do Weizmann Institute é levar o experimento un paso mais alá, con persoas en coma, tratando de pescudar así que procesos póñense en marcha durante os estados alterados de conciencia.
O que sen dúbida está claro é que a hipnopedia, a pesar de non ser ese método efectivo que se creou no imaxinario popular para aprender kung- fu en 30 segundos, si que, tras ser adecuadamente desenvolvida e entendida, pode axudarnos a optimizar o noso tempo de estudo.
Desde pequenos pasamos un mal grolo cada vez que nos tocaba unha exposición oral. Nunca máis!

Como mellorar as vosas presentacións orais

Para aquel que non o saiba (se é que hai alguén que estea inmerso no estudo dunha oposición e non o sabe), as oposicións a educación están formadas por dous partes; unha primeira proba de coñecementos, formada por unha banda escrita e unha práctica, e unha segunda na que se comprobará a aptitude pedagóxica e as maneiras técnicas do opositor, a fin de determinar se está preparado para dar clases.

Esta segunda parte inclúe a redacción dunha programación didáctica e a posterior defensa oral dunha parte desta. É fácil inferir que non nos valerá simplemente -coma se isto fose sinxelo…- con desenvolvela con éxito e saberlla de memoria… hai que manexar a presión e saber presentala, explicala e defendela fronte a un esixente xurado. Folga dicir que esta presentación é máis importante que a redacción, polo que debemos dominala -e dominarnos- á perfección.

E é aquí, sabendo da necesidade e a dificultade de realizar unha boa presentación oral cando a presión é insoportable e o duro e exhaustivo traballo de moito tempo está en xogo nuns breves minutos, onde se enmarca o presente artigo, cunha serie de consellos que seguro vos axudarán a ir máis tranquilos á vosa exposición. Alá imos!

Desde pequenos pasámolo mal cando nos toca unha exposición oral. Nunca máis!

Consellos para arrasar coa nosa presentación oral

Preparar, ensaiar, repetir

Tanto se sodes expertos comunicadores, coma se a simple idea de falar o público cáusavos pavor, debedes prepararvos a presentación ata que vos salga de corrido… e pareza natural. Elaborade esquemas, ensaiade fronte ao espello, e moi importante, gravádevos cando creades que xa o tedes controlado. Isto axudaravos a puír eses últimos fallos e a crear esa falsa naturalidade que impresionará aos vosos oíntes.

Tamén debedes prepararvos para a vosa audiencia. Coñecela, e sobre todo coñecer que é o que vos poden preguntar, onde incidir máis, que tipo de linguaxe utilizar, poden marcar unha gran diferenza, ao conseguir conectar con eles. Pensa en cales poden ser os seus intereses, que é o que buscan nunha boa presentación oral…e dállo.

Adestra o contacto visual

Si, unha presentación custa, e sobre todo cando nela interveñen os nervios, a presión e a complicada sensación de sentirse observado, pero pensade nunha cousa: se fose para unha soa persoa, sería menos complicado? Por suposto que si. E iso obtémolo co contacto visual. Miremos aos ollos a aqueles que nos escoitan, variando entre os nosos obxectivos para que todos sintan que son os destinatarios da mensaxe, conseguindo así unha presentación moito máis persoal e próxima, e convertendo un potencial motivo de nerviosismo máis nun argumento ao noso favor. Crédenos, deixar de considerar á nosa audiencia como un todo abstracto e ameazador é fundamental, para o bo (mellorará enormemente a impresión que teñan da nosa comparecencia) e para o malo (evitará que os nervios nos xoguen unha mala pasada).

Coida a linguaxe corporal

Os xestos, a postura, o ton de voz… son imprescindibles para comunicar ben. Estímase que máis dun 90% do que expresamos débense a eses tres aspectos. Poderíase chegar a dicir que é máis importante o como dicir algo que o que se di… aínda que non sexa para nada certo nunha presentación oral destas características. Pero non por iso debemos deixar de considerar ambas as partes como un conxunto indivisible, e por tanto coidalo ao milímetro. Así que xa sabedes, costas ergueitas, cabeza levantada, sorrisos cuidadamente escollidas e conciencia en todo momento de que están a facer as nosas mans. Parece complicado, pero se o incorporades aos vosos ensaios fronte ao espello irá resultando cada vez máis natural.

Existe un truco para aqueles que, por moito que o tenten, non sexan capaces de controlar as súas mans; telas ocupadas. Agarrar un bolígrafo, ou un lapis (os bolis con pulsador sempre parecen desafiarnos a pulsalos infinitas veces cando nos poñemos nerviosos) poden axudarnos nesta tarefa.

Non te angusties se cometes algún erro

Unha equivocación, ou mesmo o trabarse no medio da presentación oral non embaza, de ningunha maneira, o discurso. É máis, é algo totalmente esperable, dadas as circunstancias, e diso son conscientes os membros do tribunal.

É importante que sexades conscientes disto, xa que o perigo que ten é que vos poñades máis nerviosos e entredes nunha situación de pánico da que non saibades saír, e víngallevos todo encima. Poñerémosvos un exemplo e seguro que o entenderedes mellor: estades a examinarvos do carné de conducir, e o coche cálasevos. O examinador nin o terá en conta, pero se non sodes capaces de controlalo, podedes empezar a meter a pata en serio. Un sorriso, dous segundos de calma para coller aire, e a seguir.

Xestionar o nerviosismo é unha das claves do éxito de toda exposición oral

As pausas, moi importantes

Este consello está estreitamente relacionado co resto. Como xa dixemos antes, está claro que tedes que memorizar o que ides dicir, pero non pode notarse. As pausas no discurso son as mellores amigas da naturalidade, e por iso debemos saber ben onde e como facelas. Ademais, axudan a que a audiencia nos siga mellor, achéganos un feedback acerca do que acabamos de dicir (nesa pausa podemos botar unha ollada á súa reacción), e axúdanos a ordenar os conceptos que imos expoñer a continuación, limitando os posibles erros antes mencionados. Importantísimo.

Non te esquezas de que, no fondo, estás a contar unha historia.

E estasllo contando a alguén que vai oír unas cantas nun breve período de tempo. Se orixinal, arríscache coa estrutura da túa programación (sempre dentro duns límites, e sen que a súa calidade ou coherencia véxanse afectadas), e identifica polo menos dúas ou tres momentos para ser un puntiño máis informal (a naturalidade, xa sabedes). E, se vas subliñar esa idea sobre a que articulaches toda a programación, que sexa con distintos argumentos, exemplificacións e palabras. Tes que ter claro que estás a falar para persoas, cunha capacidade de atención e valoración que poden chegar a verse limitadas se o que están a oír élles alleo, repetitivo ou “máis do mesmo”.

Así que xa sabedes, non vos poñades nerviosos, preparádea ata que vola saibades de memoria, ensaiádea ata que pareza unha conversación natural e a vosa presenza e xestos sexan os adecuados, e entendede e seducide a esa audiencia á que vos enfrontades. Sinxelo, verdade? Pois para axudarvos a todo isto, coa experiencia que nos dá o coñecer aos tribunais, o ter que pasar por iso e o axudar a numerosos futuros profesores a facelo, poñémonos á vosa disposición, para a preparación das seguintes especialidades de oposicións de educación. Esperámosvos!