La hipnopedia propone el aprender incoscientemente escuchando la materia mientras dormimos

A hipnopedia. Avisámosvos, isto non é un mundo feliz… por agora.

Gravas unha clase en audio, ou a ti mesmo lendo os apuntamentos, e poscho mentres dormes. Ao día seguinte, o coñecemento, non se sabe como, deixou pouso na túa memoria, sendo un pouco máis sabio que o día anterior, e aínda máis importante, estudando sen esforzo e tempo. Sería marabilloso, verdade? Pero a vida non é un capítulo dos Simpson, e aínda que a hipnopedia funciona, non é o milagre que estades a esperar a noite antes do exame.

Aprender mentres dormes. A realidade

A crenza na utilidade desta alternativa forma de estudo está moi xeneralizada, aínda que non chega a ser probada por moita xente. Isto, sen dúbida, ten moito que ver con certas falsas relacións que se establecen entre conceptos, e neste caso particular estariamos a falar dunha forma optimizada de estudo, a técnica pomodoro, que establece que os conceptos estudados asimílanse mellor se intercalamos 25 minutos de estudo con 5 minutos de descanso e relaxación.
Neste caso, a hipnopedia foi utilizada desde os seus inicios (obviando á obra mestra de Huxley) como escusa para vendernos casetes para aprender idiomas sen esforzo. Os resultados eran claros: aínda que podería chegar a producirse un mínimo de beneficio ao ser capaz de lembrar unha pequena parte do escoitado durante o soño, estas ideas non poderían ser consideradas aprendizaxe debida á súa inconexión e coherencia. Dito doutra maneira, poderiamos reter algo, pero non ser capaz de aplicalo ao non formar parte dun conxunto de coñecemento.
A hipnopedia propón o aprender incoscientemente escoitando a materia mentres durmimos

Aplicando a ciencia á “ciencia”

Tratando de buscar unha mellora no proceso, os estudos repetíronse ao longo dos últimos anos con resultados que difiren; mentres algúns dan pé á esperanza, outros parecen empeñados en quitárnola.
Así, no primeiro grupo poderiamos incluír os de Jan Born, partindo da teoría de que a consolidación da memoria ocorre durante oscilacións específicas e lentas de actividade eléctrica, descubriu que podía amplificar estes sinais usando estimulación transcraneal de corrente directa. Para que nos entendamos, dar unha pequena corrente eléctrica a través do cranio mentres o proceso de aprendizaxe inconsciente ten lugar. Este primigenio experimento tivo percorrido, tratando de facer esa estimulación menos invasiva, tendo como última evolución un casquete de eléctrodos que mide a actividade neuronal que traballa en conxunto cuns auriculares que reproducen sons en sincronía coas ondas cerebrais.
Se nun futuro se desarolla unha optimizada hipnopedia, imaxes como esta estarán obsoletas
Entrando no terreo das conclusións, Born establece que “se profunda o soño de ondas lentas e faise máis intenso”, facendo así “(…) máis natural (…) conseguir que o sistema entre en ritmo”.
Pero non todos os estudos obteñen conclusións tan consensuadamente positivas para coa hipnopedia. Así, os investigadores do Weizmann Institute, en base a un experimento realizado, sosteñen, de maneira xeneralizada, que aínda que é posible cambiar certas actitudes durante o día grazas á aprendizaxe nocturna, isto é realizado dunha maneira mecánica. Explicámolo en detalle: o experimento contou cun grupo de homes, aos que, mentres durmían, estimulóuselles cun ton sonoro, acompañado dun cheiro característico. Nunha fase posterior do experimento, o cheiro foi retirado, quedando unicamente o son. Os homes reaccionaban da mesma maneira que na primeira fase, olisqueando o aire, a pesar de que o sinal recibido non era olfativa.
Así, a conclusión, que para algún dos seus integrantes foi positiva (é posible aprender de maneira inconsciente), para a maioría era simplemente unha reacción condicionada a un estímulo. Así, o líder do grupo, o profesor Noam Sobel, indica como punto fundamental que todos os participantes no experimento non lembraban nada do ocorrido ao espertarse, nin eran conscientes do que ocorrera, a pesar de que a conduta seguía estando presente. Había unha aprendizaxe, se, pero non de forma consciente, polo que non cabía a súa aplicación a disciplinas que precisasen de reflexión, aínda que se abría a porta ao seu uso como tratamento para adiccións ou malos hábitos, nunha sorte de terapia conductual inconsciente.
Pero dentro dos investigadores houbo unha voz discordante que atribuíu un maior éxito ao experimento, e aínda máis importante, un gran futuro á hipnopedia. Anat Arzi considera “demostrar que aprender durante o soño é posible. Agora trátase de establecer onde se atopan os límites, e que tipo de información pode ser procesada e cal non”.
O seguinte paso por parte do Weizmann Institute é levar o experimento un paso mais alá, con persoas en coma, tratando de pescudar así que procesos póñense en marcha durante os estados alterados de conciencia.
O que sen dúbida está claro é que a hipnopedia, a pesar de non ser ese método efectivo que se creou no imaxinario popular para aprender kung- fu en 30 segundos, si que, tras ser adecuadamente desenvolvida e entendida, pode axudarnos a optimizar o noso tempo de estudo.